Carrefour erişilebilirlik ölçütlerinin %71'ini karşıladı. Bir mahkeme bunun erişilebilir olmadığını söyledi.

---

KISA CEVAP

Avrupa Erişilebilirlik Yasası 28 Haziran 2025'ten beri uygulanıyor. Tüketicilere çevrimiçi satış yapıyorsanız ve on veya daha fazla çalışanınız varsa web siteniz ve uygulamanız erişilebilir olmak zorunda. Otomatik testler her 100 ana sayfanın 96'sında hata buluyor. Bir Fransız mahkemesi, bir perakendeciye sitesini günlük gecikme cezası altında düzeltmesi emrini şimdiden verdi.

---

Altmış kişilik bir çevrimiçi perakendecinin e-ticaret müdürü Avrupa Erişilebilirlik Yasası'nı duymuştur. Geçen bahar bir web semineri vardı, yönetim kurulu raporunda bir satır, bir eklenti satıcısından tek tıkla uyumluluk vaat eden bir e-posta. Site bir keresinde hızlı taramadan geçti. Konu çekmeceye geri kondu.

Haziran 2026'da bir Fransız mahkemesi onu bütün sektör için çekmeceden çıkardı. Carrefour, mahkemeye sitesinin erişilebilirlik ölçütlerinin %71'ini karşıladığını gösterdi. Hâkim, sitenin "yalnızca biraz erişilebilir olamayacağını" yazdı. Erişilebilir olmak zorunda, nokta.

Bir Fransız mahkemesi, yaptırımın nasıl göründüğünü gösterdi

İlk davalar bir düzenleyici kurumdan gelmedi. Yardımcı teknoloji kullanan insanları temsil eden derneklerden geldi.

Temmuz 2025'te iki Fransız engelli hakları derneği, apiDV ve Droit Pluriel, Carrefour'a ve diğer büyük perakendecilere ihtarname gönderdi. Carrefour aleyhindeki dava Tribunal judiciaire de Caen'a gitti. Davacılar tarafından yayımlanan 4 Haziran 2026 tarihli karar kısa ve kolay okunuyor.

Mahkeme, Carrefour France'ın e-ticaret web sitesini ve uygulamasını erişilebilir kılmasına hükmetti. Altı ay süre verdi ve bundan sonraki her gecikme günü için 500 € günlük gecikme cezası belirledi. Ayrıca iki dernek lehine 10.000 € tutarında geçici tazminat ödenmesine hükmetti.

Diğer herkes için iki ayrıntı önemli. Hukuki dayanak, Avrupa Yasası'nın Fransa'daki iç hukuka aktarımıydı; Fransa bunu Tüketici Kanunu'na yazdı. Yol da özeldi: dernekler, ivedi bir yargılama usulü, bir hâkim. Önce hiçbir düzenleyici kurumun harekete geçmesi gerekmedi.

%71 erişilebilir, erişilebilir değildir

Carrefour'un savunması kendi erişilebilirlik beyanıydı. Fransa'nın erişilebilirlik çerçevesine göre sitesi ölçütlerin %71,21'ini karşılıyordu. Mahkeme rakamı kabul etti, savunmayı reddetti. Hâkim, bir e-ticaret sitesinin "yalnızca biraz erişilebilir olamayacağını, tamamen erişilebilir olması gerektiğini" yazdı.

Her web sitesi sahibinin iki kez okuması gereken kısım bu. Bir puan, uyumluluk değildir. %85'i yeşil gösteren bir gösterge paneli, hâlâ başarısız olanların listesidir. Görme engelli bir müşteri için, on ekranın dokuzunda çalışan bir ödeme sayfası çalışmıyor demektir.

Aynı mantık yaygın bir kestirme yol için de geçerli. Sayfaya bir araç çubuğu ekleyerek uyumluluk vaat eden bir üst katman (overlay) eklentisi, sitenin üzerine kurulduğu kodu düzeltmez; oysa ekran okuyucunun okuduğu ve mahkemenin sorduğu şey o koddur.

Yasa, 28 Haziran 2025'ten beri web siteleri için geçerli

Avrupa Erişilebilirlik Yasası, (AB) 2019/882 sayılı Direktif'tir. Üye Devletler bunu ulusal hukuka aktarmak zorundaydı ve Madde 31(2) uyarınca bu önlemleri "28 Haziran 2025'ten itibaren uygulayacaklar". O tarih geçti. Bugün kurulan yeni bir web sitesi için ek süre yok.

Bir geçiş dönemi var ve sanıldığından daha dar. Madde 32, hizmet sağlayıcıların o tarihten önce zaten kullandıkları ürünleri 28 Haziran 2030'a kadar kullanmaya devam etmesine ve Haziran 2025'ten önce yapılan hizmet sözleşmelerinin sürmesine izin veriyor. Ana sayfanız için beş yıllık bir tatil değil.

Çevrimiçi tüketiciye satış yapıyorsanız ve on veya daha fazla çalışanınız varsa sizi kapsıyor

Yasa her web sitesini kapsamıyor. Madde 2(2), tüketicilere sunulduğunda kapsama giren hizmetleri sayıyor ve çoğu işletmeyi yakalayan hizmet e-ticaret. Gerekçe 42 bunu, bir tüketicinin talebi üzerine, "tüketici sözleşmesi yapmak amacıyla", "web siteleri ve mobil cihaz tabanlı hizmetler aracılığıyla" uzaktan sunulan hizmet olarak tanımlıyor.

Sade söyleyelim: halktan biri web siteniz veya uygulamanız üzerinden sizden satın alabiliyorsa, sizinle rezervasyon yapabiliyorsa ya da sizinle sözleşme imzalayabiliyorsa, Yasa'nın uygulanma ihtimali yüksek. Listede ayrıca bireysel bankacılık, e-kitaplar, yolcu taşımacılığı ve elektronik haberleşme de yer alıyor.

Küçük firmalar için önemli bir istisna var. Madde 4(5), "hizmet sunan mikro işletmelerin muaf olacağını" söylüyor. Madde 3(23), mikro işletmeyi on kişiden az çalışanı olan ve yıllık cirosu veya bilanço toplamı 2 milyon €'yu aşmayan işletme olarak tanımlıyor. On çalışan veya daha fazlası varsa istisna ortadan kalkıyor.

Yalnızca işletmeden işletmeye hizmet veren bir site ya da sipariş veya sözleşme almadan yalnızca bir firmayı tanıtan bir site bu listenin dışında. Kendi hizmetinizin kapsama girip girmediği, ülkenizdeki bir avukata sorulacak bir sorudur. Gidişatın yönü ise tartışmalı değil.

Yasa bir kontrol listesi vermiyor. Arkasındaki standart veriyor

Direktif, eklerinde işlevsel gereksinimleri belirliyor: algılanabilir, işletilebilir, anlaşılabilir, sağlam. Teknik bir kontrol listesinden söz etmiyor. Kontrol listesi, uyumlaştırılmış standart olan EN 301 549'dan geliyor. Bunu karşılayan bir hizmetin Yasa'yı karşıladığı varsayılır.

Şu anda atıf yapılan sürüm EN 301 549 v3.2.1, web gereksinimlerini Web İçeriği Erişilebilirlik Yönergeleri (WCAG) 2.1'in AA düzeyiyle eşleştiriyor. Ve yeni bir adım atıldı. 7 Eylül 2026'da Komisyon'un AccessibleEU merkezi, yeni sürüm 4.1.1'in 2.1 yerine "WCAG 2.2'yi benimsediğini" bildirdi. Komisyon buna AB Resmî Gazetesi'nde atıf yapana kadar yasal referans WCAG 2.1 AA olarak kalıyor.

Şimdi inşa edenler için bunun anlamı şu: WCAG 2.2 AA'ya göre inşa edin. 2.1'deki her şeyi içeriyor ve referansın gittiği yer orası.

Her 100 ana sayfanın 96'sı otomatik testten kalıyor

WebAIM her yıl, en çok ziyaret edilen bir milyon web sitesinin ana sayfalarında otomatik erişilebilirlik testleri yürütüyor. Şubat 2026 taramasına dayanan 2026 raporu, ana sayfaların %95,9'unda tespit edilmiş WCAG 2 hataları buldu; bu oran 2025'te %94,8'di. Sayfa başına ortalama 56,1 hata vardı, bir yıl öncesine göre %10,1 fazla.

Bu, ihmal edilmiş sitelerin anketi değil. En çok ziyaret edilen milyon site bu; hukuk ekipleri ve tasarım bütçeleri olan şirketler de içinde. Üstelik bu bir alt sınır. WebAIM de bunu söylüyor: otomatik araçlar her hatayı tespit edemez ve tespit edilmiş hata olmaması, "bir sayfanın erişilebilir olduğunu göstermez".

En yaygın altı hata sıkıcı ve iyi haber de bu

Aynı rapor, en sık bulduğu hataları ana sayfaların payı olarak listeliyor:

• Düşük kontrastlı metin, %83,9'unda. Beyaz üzerinde gri metin, açık renk bir fotoğraf üzerinde beyaz metin, sakin görünüyor diye seçilmiş bir renkle yazılmış alt bilgi.
• Görseller için eksik alternatif metin, %53,1'inde. Görsel bir şey anlatıyor ama ekran okuyucu hiçbir şey söylemiyor.
• Eksik form giriş etiketleri, %51'inde. Etiket yerine yer tutucu metin olan bir alan; biri yazmaya başlar başlamaz kayboluyor.
• Boş bağlantılar, %46,3'ünde. Adı olmayan, Instagram'a giden bir simge; "bağlantı" diye okunuyor.
• Boş düğmeler, %30,6'sında. Ne yaptığını söylemeyen bir büyüteç ya da kapatma çarpısı.
• Eksik belge dili, %13,5'inde. Tek bir öznitelik ve ekran okuyucu sayfayı doğru telaffuz edebilir.

WebAIM, tespit edilen tüm hataların %96'sının bu altı kategoriye girdiğini buldu. Hiçbiri araştırma ya da yeni teknoloji gerektirmiyor. Tasarım ve yapım alışkanlıklarının sonucu; alışkanlıklar da bütün sitede bir kerede değiştirilebilir.

Elevates testi önce kendi sitesinde yaptı

Bunu yazmadan önce Elevates, 19 Eylül 2026'da kendi ana sayfasında ve makalelerinden birinde otomatik bir WCAG denetimi (axe, WCAG 2.2 A ve AA kuralları) çalıştırdı. İkisi de yukarıdaki altı kategorinin ikisinde başarısız oldu: kontrast asgarisini karşılamayacak kadar soluk renkte alt bilgi metni ve erişilebilir adı olmayan, dışarıya bağlanan dört sosyal medya simgesi.

İkisi de bu makale yayımlanmadan önce düzeltildi: alt bilgi rengi testi geçen bir renge taşındı ve her simge bağlantısı artık nereye gittiğini söylüyor. Düzeltme dakikalar sürdü. Bulmak için testi çalıştırmak gerekti. Hiç test edilmemiş bir site geçmiş değildir. Yalnızca kendisine sorulmamıştır.

Bu hafta kimseye para ödemeden neleri kontrol edebilirsiniz

İlk tur ücretsiz ve bir geliştirici gerektirmiyor.

• Ücretsiz bir otomatik denetleyici çalıştırın: ana sayfanızda, ürün veya hizmet sayfanızda ve ödeme ya da iletişim formunuzda. WebAIM'in WAVE'i ve axe tarayıcı eklentisi ikisi de ücretsiz. Hataları türüne göre not edin.
• Fareyi çıkarın. Her bağlantıya ulaşmayı, menüyü açmayı, formu doldurmayı ve bir satın almayı yalnızca Tab, Enter ve ok tuşlarıyla tamamlamayı deneyin. Takılırsanız ya da sayfada nerede olduğunuzu göremezseniz, bir klavye kullanıcısı da takılır.
• Tarayıcıda %200'e yakınlaştırın. Metin yeniden akmalı, yana taşıp kaybolmamalı ve hiçbir şey üst üste binmemeli.
• Görsellerinizi okuyun. Anlam taşıyan her görsel için bunun tek cümleyle ne söyleyeceğini sorun. O cümle onun alternatif metnidir.
• Form alanlarınıza bakın. Her alanın, biri yazarken de duran görünür bir etiketi olmalı.
• Kontrastınızı kontrol edin. Açık zemin üzerinde gri metin ya da fotoğrafların üzerindeki metin, web'deki en yaygın hatadır.

Bu, bir siteyi uyumlu kılmaz. Ama bir öğleden sonra içinde, önünüzde küçük bir toparlama mı yoksa gerçek bir sorun mu olduğunu söyler.

Ücretsiz kontrolün bittiği yer

Otomatik araçlar, kodda ölçülebilen hataları yakalar. Bir ekran okuyucu kullanıcısının bir satın almayı gerçekten tamamlayıp tamamlayamadığını, bir hata mesajının sesli okunduğunda anlam taşıyıp taşımadığını ya da bir tarih seçicinin fare olmadan kullanılıp kullanılamadığını söyleyemezler. Bunlar, yardımcı teknolojiyle, sitedeki gerçek yolculukları izleyerek yapılan testlerle bulunur.

Sonra hiçbir aracın dokunmadığı bir kısım var: ne yaptığınızı söyleme yükümlülüğü. Direktifin Ek V'i, hizmet sağlayıcıların genel hüküm ve koşullarında ya da eşdeğer bir belgede hizmetin erişilebilirlik gereksinimlerini nasıl karşıladığına dair bilgi vermesini şart koşuyor. Bu, birinin yazması, doğru tutması ve site değiştiğinde güncellemesi gereken bir belge.

Ve en zor kısım, bunu sürdürmek. ekimde geçen bir site, marka ekibinin beğendiği bir renkte yeni bir banner yayına girdiğinde ya da yeni bir eklenti adı olmayan bir düğme eklediğinde martta kalır. Erişilebilirlik duvardaki bir sertifika değildir. Her değişikliğin bozabileceği bir site özelliğidir.

Size maliyeti ve Elevates'in bu konuda yaptıkları

On veya daha fazla çalışanı olan bir perakendeci için hiçbir şey yapmamanın maliyeti artık kuramsal değil. Bir mahkeme kararı, bir son tarih ve günlük bir ceza; ondan da önce, kullanamadıkları bir ödeme sayfasını terk eden müşteriler. Eurostat'a göre 2024'te AB'de 16 yaş ve üzerindeki kişilerin %23,9'unun engeli vardı. Onları dışarıda bırakan bir ödeme sayfası, hukuki bir riskten önce gelirde bir kaçaktır.

İş iki yerden birine düşer. Birçok sitede ücretsiz kontrol tanıdık altılıyı ortaya çıkarır: kontrast, etiketler, adlar, alternatif metin. Bunlar şablonlarda bir kez düzeltilir ve bütün site iyileşir. Bu, aylar değil günler sürer ve umulacak sonuç budur. Diğerlerinde kontrol, yeniden inşa edilmeden erişilebilir kılınamayacak bileşenler üzerine kurulu bir ödeme sayfası, rezervasyon motoru ya da uygulama gösterir. Orada soru, o yolculuğu düzgünce yeniden inşa etmek mi, yoksa her yeni testte başarısız olan bir yapıyı yamamaya devam etmek mi olduğudur.

Elevates böyle bir sitede şunları yapar: gerçek yolculukları yalnızca bir tarama aracıyla değil, klavye ve ekran okuyucuyla da test eder; hataları şablonlarda düzeltir, böylece her sayfa bir anda iyileşir; yeni olan her şeyi WCAG 2.2 AA'ya göre inşa eder; ve erişilebilirlik beyanını siteyle birlikte yazar, böylece site değiştiğinde de doğru kalır.

Bu hafta sorulacak soru

Web sitenizi yöneten kişiye tek bir soru sorun: ödeme sayfasını ya da iletişim formunu en son ne zaman fare olmadan test eden oldu?

Bir tarih ve bir rapor varsa, bir başlangıç noktanız var. Omuz silkme varsa, Carrefour'un hazirandan önceki cevabının aynısına sahipsiniz ve sırada ne olduğuna dair Carrefour'dan daha net bir görüşünüz var.