İstediği görünümü kimse anlatamaz. Herkes gösterebilir.

---

KISA CEVAP

İnsanlar bir web sitesinin nasıl göründüğü hakkında, tek bir sözcüğünü okuyabileceklerinden daha hızlı hüküm verir; bu yüzden müşteriden bir tarzı sözcüklerle tarif etmesini istemek nadiren işe yarar. Tasarımcıya güvenilir biçimde brif vermenin yolu, yalnızca tek bir noktada ayrışan ve ikisi de iyi olan seçenek çiftleri arasında seçim yapmaktır. Nasıl çalıştığı ve kendi başınıza deneyebileceğiniz bir sürümü aşağıda.

---

İş sahiplerine yeni web sitelerinin nasıl görünmesi gerektiğini sorun; çoğu aynı sözcüklere uzanır: modern, temiz, profesyonel, sade. Sonra onlara iki ana sayfayı yan yana gösterin; neredeyse anında birini seçerler ve çoğu zaman nedenini de söyleyebilirler.

İnsanların söyleyebildiği ile görebildiği arasındaki bu fark, çoğu web sitesi tasarımının yolunu şaşırdığı yerdir.

Bir web sitesini okumadan önce yargılarsınız

2006'da Ottawa'daki Carleton University'den araştırmacılar insanlara web sitesi ana sayfalarını saniyenin çok küçük bir bölümü kadar gösterip her birinin ne kadar çekici olduğunu puanlamalarını istedi. Bazı sayfalar yarım saniye gösterildi. Diğerleri 50 milisaniye, yani saniyenin yirmide biri kadar; hiçbir şeyi okumaya yetmeyecek kadar kısa bir süre.

Puanlar iki süre arasında neredeyse hiç değişmedi. Çalışma, Behaviour & Information Technology dergisinde yayımlandı ve görsel çekiciliğin "50 milisaniye içinde değerlendirilebildiği" sonucuna vardı. Başlığı da bunu açıkça söylüyordu: web tasarımcılarının iyi bir ilk izlenim bırakmak için yaklaşık 50 milisaniyesi var.

Demek ki bir görünüm hakkındaki yargı hızlıdır, görseldir ve çoğunlukla sözsüzdür. Bunu sözcüklerle istemek, birinden anlık bir tepkiyi elinde olmayan bir kelime dağarcığına çevirmesini istemek, sonra da bir tasarımcıdan o kelime dağarcığını yeniden bir görünüme çevirmesini beklemek demektir. İki çeviri var ve anlam ikisinde de dökülüp gidiyor.

Bir görünümü anlatan sözcükler herkes için aynı sözcüklerdir

Modern, temiz, sıcak, birinci sınıf, samimi. Bu sözcükler yanlış değil. Yalnızca herkes tarafından paylaşılıyorlar, bu yüzden kimseyi diğerinden ayırmıyorlar.

Özel bir banka da çocuk diş hekimi de içtenlikle "temiz ve samimi" isteyebilir. İkisinin kastettiği tamamen farklı şeylerdir: biri sakin, ferah ve ölçülü demektir; diğeri canlı, yuvarlak hatlı ve neşeli. Elinde yalnızca sözcükler olan bir tasarımcı bir anlam seçmek zorundadır ve kendi anlamını seçer.

Bu müşterinin kusuru değil. Bir görsel tarzı kesin biçimde tarif etmek, tasarımcıların yıllar içinde edindiği profesyonel bir beceridir. Bir restoran sahibinden ya da bir klinik müdüründen bunu bir toplantıda yapmasını beklemek, yanlış kişiye yanlış soruyu sormaktır.

İlham panoları yanlış şeyi ölçer

Olağan çözüm ilham panosudur (moodboard): beğendiğiniz web sitelerini ve görselleri toplarsınız, tasarımcı da bunların ortak noktasını çıkarır.

İşe yarar ama bir kusuru var. Bir otel lobisinin güzel bir fotoğrafıyla bir yazılım şirketinin sade bir ekran görüntüsünü karşılaştırdığınızda iki tarz arasında seçim yapmıyorsunuz. İyi fotoğrafçılık ile fotoğrafın hiç olmaması arasında seçim yapıyorsunuz. Büyük bir bütçe ile küçük bir bütçe arasında seçim yapıyorsunuz. Gerçekte tercih ettiğiniz şey, birbirinden ayrılan diğer her şeyin altında gizli kalıyor.

Tek bir noktada ayrışan çiftler arasında seçin

Bunu aşmanın yolu, tercihin düzgün ölçülme biçiminden geliyor: tek bir nokta dışında her şeyi aynı olan iki seçenek gösterin. Yuvarlak köşeler ya da keskin köşeler. Sık ya da ferah. Kalın yazı tipi ya da ince yazı tipi. Sıcak palet ya da soğuk palet. İçerik ve görselleştirmenin kalitesi dahil geri kalan her şey aynı kalır.

Artık bir seçimin anlamı vardır. Ferah olanı seçtiyseniz daha iyi bir fotoğrafı değil, boşluğu tercih etmişsinizdir. Bunu birkaç tur boyunca, her turda hâlâ en belirsiz olanı sınayarak tekrarlayın; her biri bir saniye süren seçimlerden görünümün net bir resmi ortaya çıkar. Elevates görünümü her keşif oturumunda bu yolla netleştirir: sekiz tur, her çift tam olarak tek bir eksende ayrışır.

İki seçenek de iyi olmalı

İkinci bir kural daha var ve çoğu anketin çiğnediği kural budur. Bir çiftteki iki seçenek de arzu edilir olmalı.

"Markanızın heyecan verici mi yoksa sönük mü hissettirmesini istersiniz?" diye sorarsanız herkes heyecan verici der. Soru hiçbir şey ölçmemiştir. Ama "cesur mu yoksa güvenilir mi?" diye sorarsanız yanıt insanları gerçekten ikiye böler, çünkü ikisi de olmaya değer şeylerdir. Güvenilir olanı seçen bir hukuk bürosu da cesur olanı seçen bir festival de haklıdır ve tasarımcı artık gerçek bir şey bilmektedir.

Her seçenek olumlu olduğunda, müşterinin seçimleri sonunda bilgi taşır.

Bu türden bir avuç çift, bir tasarımcının bilmesi gerekenlerin çoğunu kapsar. Cesur ya da güvenilir. Sıcak ya da kesin. Eğlenceli ya da ciddi. Ayrıntı açısından zengin ya da sakin ve sade. Köklü ya da yeni. Hiçbirinin yanlış yanıtı yok ve her yanıtın değerli olmasının nedeni de tam olarak bu. Güvenilir, kesin, ciddi ve sade bir noktada duran bir işletmenin ihtiyaç duyduğu site, cesur, sıcak, eğlenceli ve zengin bir noktada duran işletmeninkinden çok farklıdır; iki sahibi de zevkini modern ve temiz diye tarif etmiş olsa bile.

Müşterinin kendi adıyla gösterin

Son parça küçüktür ama büyük fark yaratır. Seçenekleri değerlendirmek, bir yabancının logosunu değil müşterinin kendi adını, kendi ürünlerini ve kendi sözcüklerini taşıdıklarında çok daha kolaydır. İnsanlar kendi işlerine farklı tepki verir. Onu müşterilerinin telefonlarında görebilirler.

Bu, tasarımın ilk gösterildiği anı da değiştirir. Görünüm müşterinin kendi seçimlerinden kurulduysa, ilk tasarım onaylanacak ya da reddedilecek bir sürpriz değildir. Tanıdıktır, çünkü onu biçimlendiren kararları müşteri vermiştir.

Kimseye brif vermeden önce kendiniz deneyin

Bunun kaba bir sürümünü, bir tasarımcıyla hiç konuşmadan önce, tek başınıza ve bir saatte yapabilirsiniz.

• Beğendiğiniz üç web sitesi ve beğenmediğiniz bir site seçin, herhangi bir sektörden. Her biri için tam olarak neyi beğendiğinizi ya da beğenmediğinizi tek cümleyle yazın: boşluğu, rengi, yazı tipini, fotoğrafçılığı.
• Tek şeyi arayın. Adını koyamıyorsanız, yalnızca o öğe dışında benzer olan ikinci bir site bulun ve hangisini tercih ettiğinize bakın.
• Seçimlerinizi çiftler olarak yazın: sık değil ferah, soğuk değil sıcak, keskin değil yuvarlak. Bu çiftler, herhangi bir sıfat listesinden daha iyi bir brif.
• Fotoğraflarınızı kimin çekeceğini not edin. Elevates fotoğrafçılığı bir sitenin görünümünü belirleyen en büyük tek etken sayar ve brifler en sık bunu unutur.

Bu sayfayı herhangi bir tasarımcıya verin; ilk tasarım daha yakın gelecektir.

Elevates bununla ne yapıyor

Elevates bu yöntemi keşif oturumuna yerleştirdi; oturum bu serideki önceki yazıda anlatılan oturumdur. Müşteri on iki karakter kartını adlarını okumadan önce resme göre sıralar, iki ucu da olmaya değer altı kaydırıcıyı ayarlar, ardından kendi sitesinin yalnızca tek bir noktada ayrışan iki sürümü arasında seçim yaptığı sekiz turdan geçer. Görünüm sonra bu seçimlerden hesaplanır, bir katalogdan seçilmez ve müşteriye, seçtiklerinin bir sonucu olarak geri gösterilir.

Bir web sitesi için brif hazırlayan bir işletme için bu, emeğin nereye gittiğini değiştirir. Ya yukarıdaki adımlarla geçireceğiniz kendi saatiniz bir tasarımcıya ilk seferde yaklaşmaya yetecek kadar şey verir ve bunun hiçbir maliyeti yoktur. Ya da görünüm işletme için yapılandırılmış bir oturumu hak edecek kadar önemlidir ve gördüğünüz ilk tasarım zaten tanıdığınız bir tasarımdır.